Αναθεώρηση και παρελκυόμενα

Σύμφωνα με την ειδησεογραφία των ημερών ο κ. Παπανδρέου δυσαρεστήθηκε από την κριτική του κ. Βενιζέλου στην εισαγωγική ομιλία του πρωθυπουργού για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Κατά τα λεγόμενα του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης, τα στελέχη του κόμματος του δεν θα πρέπει να βιάζονται να σχολιάζουν τις απόψεις του πρωθυπουργού. Αποτελεί πρωτοφανές να σχολιάζεται μια δήλωση πρωθυπουργού; Προφανώς όχι. Επομένως γιατί ο κ. Παπανδρέου έκανε αυτή την επισήμανση; Υπάρχουν τρεις διαφορετικές ερμηνείες γι αυτό.

Η πρώτη είναι γιατί ο κ. Βενιζέλος έχει ειδικό βάρος στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. Θεωρείται από το περιβάλλον του Παπανδρέου ως εν δυνάμει ανταγωνιστής και κατά συνέπεια όσο περισσότερο τον «κοντύνουν», τόσο το καλύτερο γι αυτούς και για τον ίδιο τον αρχηγό του κόμματος. Το πρόβλημα σε αυτή την περίπτωση είναι πως διάλεξαν λάθος πεδίο για να ασκήσουν πίεση καθώς εκ προοιμίου σε μια συζήτηση για το Σύνταγμα ο Βενιζέλος έχει βαρύνουσα σημασία λόγω ειδικότητας.

Η δεύτερη αφορά το γενικότερο οργανωτικό μπάχαλο που λαμβάνει χώρα στο ΠΑ.ΣΟ.Κ. Επιτροπές και υποεπιτροπές συστήνονται σε εβδομαδιαία βάση, ονόματα νέων στελεχών παρουσιάζονται σε ανακοινώσεις αλλά ποτέ δεν βγαίνουν προς τα έξω να προβάλλουν θέσεις του κόμματος και με όλα αυτά το ΠΑ.ΣΟ.Κ εξακολουθεί να μην έχει συγκροτημένο αντιπολιτευτικό λόγο. Επομένως με τις επεμβάσεις του ο Βενιζέλος αυτομάτως ακυρώνει όλες τις οργανωτικές δομές.

Η συζήτηση για αναθεώρηση του Συντάγματος δίνει την αντιπολιτευτική δυνατότητα στο ΠΑ.ΣΟ.Κ να φθείρει τον ίδιο τον πρωθυπουργό καθώς εδώ δεν υπάρχουν ενδιάμεσοι υπουργοί να αναλάβουν το οποιοδήποτε πολιτικό κόστος προκύπτει στην πορεία. Και με την τακτική του Καραμανλή να μην καλύπτει τους υπουργούς του όταν προκύπτουν προβλήματα μια ευκαιρία να φθείρουν τον ίδιο προσωπικά είναι πραγματικά σπάνια. Υπό αυτή την οπτική αποτελεί απορίας άξιο γιατί οι δηλώσεις του Βενιζέλου οι οποίες απευθύνονταν στο ίδιο τον πρωθυπουργό ενόχλησαν το κόμμα του.

Με την απόφαση του Παπανδρέου να μη θέσει τον Βενιζέλο εισηγητή του κόμματος στην αναθεώρηση του Συντάγματος, τη στιγμή που για το σύνολο του πολιτικού κόσμου θεωρείτο δεδομένη η εμπλοκή του σε ηγετικό ρόλο, επιβεβαιώθηκε η πρώτη ερμηνεία. Ο Βενιζέλος τόσο ως κορυφαία πολιτική προσωπικότητα, όσο και ως έμπειρος συνταγματολόγος εκφράζει πολύ συγκροτημένο λόγο, το οποίο είναι αυτό στο οποίο πάσχει-τουλάχιστον με τα σημερινά δεδομένα-ο αρχηγός του κόμματος του. Επομένως ακόμα κι αν αποφευχθεί η άμεση σύγκριση των δύο πολιτικών φυσιογνωμιών, καθιερώνεται στη συνείδηση του κόσμου ο πρώτος ως βαρόμετρο για το κόμμα του.

Υπάρχει και μια τρίτη ερμηνεία όμως σύμφωνα με την οποία Καραμανλής και Παπανδρέου έχουν φτάσει σε μια άτυπη συμφωνία για σύμπλευση σε φλέγοντα θέματα. Αυτό ίσως ερμηνεύει την απροθυμία του Παπανδρέου να εκφράσει συγκεκριμένες θέσεις. Αν η αναθεώρηση του Συντάγματος αγγίξει το θέμα της μονιμοποίησης των δημοσίων υπαλλήλων, ο Καραμανλής χρειάζεται τη σύμφωνη γνώμη του Παπανδρέου για να μην πράξει πολιτικό χαρακίρι. Προς το παρόν ο πρωθυπουργός έχει φροντίσει να μην θίξει το συγκεκριμένο θέμα άμεσα αλλά η περιρρέουσα φημολογία συνηγορεί πως το θέμα κυκλοφορεί για να διαγνωστούν αντιδράσεις. Υπό αυτό το πρίσμα θεωρείται unfair όταν κορυφαίο στέλεχος του ΠΑ.ΣΟ.Κ «πυροβολεί» τον πρωθυπουργό σε θέματα στα οποία υπάρχει άτυπη συμφωνία μεταξύ αυτού και του αρχηγού του κόμματος του.

Από τις τρεις ερμηνείες η τρίτη είναι αυτή που έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την κοινωνία γενικότερα γιατί συνηγορεί σε μια πολιτική ωριμότητα που δεν έχουμε συνηθίσει στα ελληνικά δρώμενα. Αν φτάσουμε στο σημείο οι πολιτικοί αρχηγοί να συμφωνούν, έστω και εν κρυπτό, θα μπορούμε να ελπίζουμε πως στο μέλλον θα βιώσουμε ουσιαστικότερες πολιτικές δράσεις για μείζονα θέματα. Όπως λένε και οι αγγλοσάξωνες, είναι πολύ καλό για να είναι αληθινό; Προς το παρόν μπορούμε απλά να ελπίζουμε.